Monoblock of split warmtepomp: welke past bij jouw woning?

Beide types halen warmte uit de buitenlucht. Het verschil zit in de plek van het koudemiddel.

Bij een monoblock zit alles in één buitenunit: compressor, verdamper, condensor en koudemiddel. Naar binnen loopt alleen een leiding met cv-water.

Bij een split is het systeem gesplitst in een buitenunit en een binnenunit. Daartussen lopen leidingen met koudemiddel. Vandaar de naam: split betekent gesplitst.

Dat ene verschil bepaalt bijna alles wat daarna volgt: de installatie, het geluid, de plaatsing en de prijs.

Bij een monoblock blijft het koudemiddel volledig in de buitenunit. De installateur hoeft er dus niet mee te werken. Daardoor is er geen F-gassencertificering nodig om het toestel aan te sluiten. F-gassen staat voor gefluoreerde broeikasgassen: alleen monteurs met dit certificaat mogen met zulke koudemiddelen werken.

Een vakkundige installateur blijft natuurlijk wel aan te raden.

De meeste moderne monoblocks werken op R290. R290 is de technische naam voor propaan, een natuurlijk koudemiddel. Het kan water tot zo'n 75 °C verwarmen. Dat is handig bij renovatie, waar soms hogere aanvoertemperaturen nodig zijn.

• de installatie is eenvoudiger en sneller, omdat er geen werk aan het koudemiddel nodig is
• er komt geen koudemiddel je huis in; door de leidingen stroomt alleen water
• de forsere buitenunit heeft een groter verdamperoppervlak en haalt zo efficiënter warmte uit de buitenlucht
• dat geeft vaak een iets hoger rendement en een groter temperatuurbereik
• de grotere ventilator draait op een lager toerental, waardoor het toestel vaak relatief stil is

Er is ook een eerlijke keerzijde:

• de unit is groter, dus je hebt meer buitenruimte nodig en moet goed over de plek nadenken
• door de buitenleidingen stroomt water; die zijn vorstgevoelig en moeten goed geïsoleerd zijn of onder de grond lopen
• het toestel heeft een antivorstbeveiliging nodig
• een monoblock is in de regel wat duurder dan een split

Een split-warmtepomp is de doorontwikkeling van de airconditioning, en dat merk je. Dezelfde fabrikanten die airco-units maken, bouwen de buitendelen op grote schaal. Daardoor is een split-systeem doorgaans goedkoper.

• de aanschafprijs ligt doorgaans lager
• de buitenunit is compacter en lichter; je werkt hem makkelijker weg of hangt hem aan de gevel
• dat is handig bij weinig ruimte, zoals in een stedelijke omgeving of bij een rijtjeshuis
• door de leidingen loopt koudemiddel, dus er is geen risico op bevriezing zoals bij een monoblock
• een deel van de techniek staat binnen, beschermd tegen weer en wind; sommige splits presteren daardoor goed onder wisselende omstandigheden

• de installatie is complexer, omdat er met koudemiddel gewerkt moet worden
• je hebt daarom een installateur met een F-gassencertificaat nodig
• bij lange leidingen tussen binnen- en buitenunit kan wat rendementsverlies optreden
• de binnenunit vraagt ruimte in huis

In de praktijk ligt het rendement van beide types dicht bij elkaar. Een monoblock haalt vaak een iets hogere COP en SCOP, dankzij het grotere verdamperoppervlak.

Even uitleggen wat die termen betekenen. COP staat voor Coefficient of Performance: het rendement van een warmtepomp op één moment. SCOP staat voor Seasonal Coefficient of Performance: het gemiddelde rendement over een heel stookseizoen. Hoe hoger het getal, hoe minder stroom je verbruikt en hoe lager je energierekening.

Grofweg zie je een SCOP in de buurt van 4, met de monoblock meestal net iets hoger. Het verschil is dus bescheiden.

Ik wil hier eerlijk over zijn, want dit wordt soms uitvergroot. Het rendementsverschil tussen monoblock en split geeft meestal niet de doorslag. Je isolatie, je afgiftesysteem (radiatoren of vloerverwarming) en de aanvoertemperatuur bepalen veel meer van je verbruik. Een goed ingeregelde split in een goed geïsoleerd huis verslaat een matig geïnstalleerde monoblock met gemak.

De keuze hangt niet af van de vraag welke technisch de beste is. Het gaat erom wat bij jouw woning en wensen past.

Kies eerder een monoblock als:

• je genoeg buitenruimte hebt
• je geen binnenunit kwijt wilt
• je waarde hecht aan een modern koudemiddel als R290
• je een oudere woning hebt waar hogere aanvoertemperaturen nodig zijn

Kies eerder een split als:

• je weinig ruimte hebt
• je de buitenunit compact en weggewerkt wilt
• de laagste aanschafprijs voor jou zwaar meeweegt

Let op: de markt is op dit moment ongeveer gelijk verdeeld tussen beide types. Er is dus geen 'verliezer' – het is echt een kwestie van passen bij je woning.

Er is geen keuze die voor iedereen de beste is. Voor de meeste bestaande Nederlandse woningen met wat oudere radiatoren neigt de monoblock (vaak op R290) naar de logische kant. Dat komt door het hogere temperatuurbereik en het toekomstbestendige koudemiddel.

Heb je weinig buitenruimte of een strak budget? Dan is een split een prima en vaak goedkopere oplossing.

Belangrijker dan het type is dat het vermogen goed wordt afgestemd op jouw woning. Ook moet de installatie goed worden ingeregeld. Een verkeerd gekozen vermogen of een slecht ingeregelde installatie kost je meer dan het verschil tussen monoblock en split ooit goedmaakt.

Wil je weten welk type en welk vermogen bij jouw woning en afgiftesysteem past? Doe de keuzehulp. Dan kijk ik met je mee, op basis van je woning, je radiatoren of vloerverwarming en je wensen. Gratis, onafhankelijk van fabrikanten en merken, en zonder verplichting.