Monoblock of split warmtepomp: welke past bij jouw woning?

Beide types halen warmte uit de buitenlucht. Het verschil zit in waar het koudemiddel zit.

Bij een monoblock zit alles — compressor, verdamper, condensor, koudemiddel — in één buitenunit. Naar binnen loopt alleen een leiding met cv-water. Bij een split is het systeem gesplitst in een buitenunit en een binnenunit, verbonden door leidingen met koudemiddel. Vandaar de naam: split betekent gesplitst.

Dat ene verschil bepaalt bijna alles wat er daarna volgt: de installatie, het geluid, de plaatsing en de prijs.

Omdat bij een monoblock het koudemiddel volledig in de buitenunit blijft, hoeft de installateur er niet mee te werken. Dat maakt de installatie eenvoudiger en sneller, en er is geen F-gassencertificering nodig om het toestel aan te sluiten — al blijft een vakkundige installateur natuurlijk aan te raden. Er komt bovendien geen koudemiddel je huis in; door de leidingen stroomt alleen water.

Een tweede voordeel is het rendement. Een monoblock-buitenunit is forser en heeft daardoor een groter verdamperoppervlak, waarmee hij efficiënter warmte uit de buitenlucht haalt. Dat geeft vaak een iets hoger rendement en een groter temperatuurbereik — handig bij renovatie, waar soms hogere aanvoertemperaturen nodig zijn. De meeste moderne monoblocks werken bovendien op het natuurlijke koudemiddel R290 (propaan), dat water tot zo'n 75 °C kan verwarmen.

Door de grotere ventilator die op een lager toerental draait, is een monoblock vaak ook relatief stil.

Maar — en dit is de eerlijke keerzijde — een monoblock heeft nadelen. De unit is groter, dus je hebt meer buitenruimte nodig en moet rekening houden met de plaatsing. En omdat er water door de buitenleidingen stroomt, zijn die vorstgevoelig: ze moeten goed geïsoleerd worden of onder de grond lopen, en het toestel heeft een anti-vorstbeveiliging nodig. In de regel is een monoblock ook wat duurder dan een split.

Een split-warmtepomp is de doorontwikkeling van de airconditioning, en dat merk je terug. De buitendelen worden op grote schaal geproduceerd door dezelfde fabrikanten die airco-units maken, waardoor een split-systeem doorgaans goedkoper is.

De buitenunit is bovendien compacter en lichter, waardoor je 'm makkelijker kunt wegwerken of aan de gevel kunt hangen. Handig als je weinig ruimte hebt, bijvoorbeeld in een stedelijke omgeving of bij een rijtjeshuis.

Omdat er koudemiddel tussen de binnen- en buitenunit loopt, is er geen risico op bevriezing van de leidingen zoals bij een monoblock. En doordat een deel van de techniek binnen staat, beschermd tegen weer en wind, presteren sommige splits goed onder wisselende omstandigheden.

De keerzijde van een split: de installatie is complexer. Er moet met koudemiddel gewerkt worden, dus je hebt een F-gassen-gecertificeerde installateur nodig. Bij lange leidingen tussen binnen- en buitenunit kan er wat rendementsverlies optreden. En de binnenunit vraagt ruimte in huis.

In de praktijk ligt het rendement van beide types dicht bij elkaar. Een monoblock haalt vaak een iets hogere COP/SCOP door het grotere verdamperoppervlak, maar we praten over een bescheiden verschil. Grofweg zie je seizoensrendementen (SCOP) in de buurt van 4, met de monoblock meestal net iets hoger.

Ik wil hier eerlijk over zijn, want het wordt soms uitvergroot: het rendementsverschil tussen monoblock en split is meestal niet de doorslaggevende factor. Veel belangrijker voor je uiteindelijke verbruik zijn je isolatie, je afgiftesysteem (radiatoren of vloerverwarming) en de aanvoertemperatuur waarop het systeem draait. Een goed ingeregelde split in een goed geïsoleerd huis verslaat een matig geïnstalleerde monoblock met gemak.

De keuze hangt niet af van "welke is technisch de beste", maar van wat bij jou past. Grofweg:

Kies eerder een monoblock als je genoeg buitenruimte hebt, geen binnenunit kwijt wilt, waarde hecht aan een modern koudemiddel als R290, of een oudere woning hebt waar hogere aanvoertemperaturen nodig zijn.

Kies eerder een split als je weinig ruimte hebt, de buitenunit compact en weggewerkt wil, of als de laagste aanschafprijs zwaar meeweegt.

En let op: op dit moment is de markt ongeveer gelijk verdeeld tussen beide types. Er is dus geen "verliezer" — het is echt een kwestie van passen bij je woning.

Er is geen universeel beste keuze. Voor de meeste bestaande Nederlandse woningen met wat oudere radiatoren neigt de monoblock (vaak op R290) naar de logische kant, vanwege het hogere temperatuurbereik en het toekomstbestendige koudemiddel. Maar heb je weinig buitenruimte of een strak budget, dan is een split een prima en vaak goedkopere oplossing.

Belangrijker dan het type is dat het systeem goed wordt gedimensioneerd en ingeregeld op jouw woning. Een verkeerd gekozen vermogen of een slecht ingeregelde installatie kost je meer dan het verschil tussen monoblock en split ooit goedmaakt.

Wil je weten welk type — en welk vermogen — bij jouw woning en afgiftesysteem past? Doe de keuzehulp. Dan kijk ik met je mee, op basis van je woning, je radiatoren of vloerverwarming en je wensen. Gratis, onafhankelijk van fabrikanten en merken, en zonder verplichting.