R290 (propaan) warmtepomp: waarom bijna elke nieuwe warmtepomp erop overstapt

Het koudemiddel is de stof die in een warmtepomp warmte uit de buitenlucht opneemt. Daarna geeft die stof de warmte af aan het cv-water in je huis. R290 is de technische naam voor propaan: hetzelfde gas dat je kent van de camping of de barbecue. In een warmtepomp wordt het niet verbrand, maar rondgepompt in een gesloten circuit.

Jarenlang gebruikten warmtepompen synthetische koudemiddelen zoals R410A en R32. Die werken prima, maar hebben één groot nadeel: ontsnapt er iets van, dan is de klimaatimpact fors.

Die impact wordt uitgedrukt in de GWP, voluit Global Warming Potential. De GWP geeft aan hoe sterk een gas de aarde opwarmt vergeleken met CO₂, dat een waarde van 1 heeft. R410A zit rond de 2.088 en R32 rond de 675. R290 heeft een GWP van slechts 3 – vrijwel verwaarloosbaar dus.

Er spelen twee dingen tegelijk, en die versterken elkaar.

Eerst de Europese regelgeving. De herziene F-gassenverordening (EU 2024/573) knijpt het gebruik van synthetische koudemiddelen steeds verder af. Vanaf 2027 mogen nieuwe split-warmtepompen tot 12 kW (kilowatt, de maat voor het vermogen) geen koudemiddel meer bevatten met een GWP boven de 150.

R32 zit daar ruim boven en gaat voor nieuwe systemen dus in de ban. R290 valt er met zijn GWP van 3 ruim onder. Fabrikanten die toekomstbestendig willen bouwen, hebben eigenlijk geen keus.

Daarnaast de techniek zelf, en dat is voor jou het interessantste deel: R290 kan efficiënt hogere watertemperaturen leveren. Een R32-warmtepomp komt meestal tot 60–65 °C voordat het rendement flink terugloopt. R290 haalt comfortabel aanvoertemperaturen tot 75 °C. Sommige modellen doen dat zelfs bij strenge vorst tot -15 à -25 °C buiten.

Dit is precies waar het voor Nederland spannend wordt. Onze woningvoorraad bestaat voor een groot deel uit bestaande bouw met gewone radiatoren. Die hebben vaak water van 65 tot 75 °C nodig om een kamer warm te krijgen.

Bij oudere warmtepompen was dat een probleem. Die presteerden het best bij lage aanvoertemperaturen, zoals vloerverwarming op 35–45 °C. Wie een woning met bestaande radiatoren wilde verwarmen, moest daarom vaak eerst fors isoleren of grotere radiatoren plaatsen.

Met R290 kan dat obstakel kleiner worden. Omdat het koudemiddel efficiënt hoge temperaturen haalt, kun je een R290-warmtepomp vaker rechtstreeks op je bestaande radiatoren aansluiten. Een ingrijpende verbouwing vooraf is dan niet altijd nodig.

Ik wil hier meteen eerlijk bij zijn, want reclames stellen dit graag rooskleuriger voor dan het is. Hoge aanvoertemperaturen kosten altijd rendement. Ook een R290-warmtepomp draait zuiniger naarmate de aanvoertemperatuur lager ligt.

R290 verlegt de grens van wat haalbaar is, maar het maakt isoleren niet zinloos. Een goed geïsoleerde woning met een R290-warmtepomp op 45 °C is nog altijd zuiniger dan een matig geïsoleerde woning die 70 °C nodig heeft. R290 geeft je meer speelruimte – het is geen excuus om isolatie over te slaan.

Klopt, en dat is een terechte vraag. Propaan is een brandbaar gas, en dat maakt sommige mensen huiverig. Fabrikanten lossen dat op met een monoblock-ontwerp.

Bij een monoblock zit het volledige koudemiddelcircuit in de buitenunit. Er lopen geen leidingen met propaan je huis in en uit – alleen cv-water. Het propaan blijft dus buiten, in een gesloten circuit dat in de fabriek is gevuld en afgesloten.

Daardoor komt er bij normaal gebruik geen brandbaar koudemiddel in je woning. Ook de installateur hoeft niet zelf met propaan te werken. De hoeveelheid propaan in zo'n unit is bovendien klein en aan strikte normen gebonden.

Voor een opstelling buiten gelden ruimere grenzen dan voor een opstelling binnen, precies omdat het risico buiten kleiner is. Een goed geïnstalleerde R290-monoblock is in de praktijk een veilig systeem. Voorwaarde is wel dat een vakkundige, gecertificeerde installateur hem plaatst.

Dat laatste is belangrijker geworden. Sinds 29 september 2025 geldt in Nederland een certificeringsplicht voor monteurs die met koudemiddelen werken, óók met natuurlijke koudemiddelen zoals propaan. Er liep een overgangsregeling waarin het bestaande F-gassen/B1-certificaat voldeed. Daarna gaat die over in een nieuw Europees stelsel van persoonscertificaten.

Kies dus altijd een installateur die aantoonbaar bevoegd is om met R290 te werken.

• Zeer lage klimaatimpact: een GWP van 3, tegenover honderden tot duizenden voor synthetische koudemiddelen.
• Geen PFAS – chemische stoffen die in het milieu vrijwel niet afbreken – en geen aantasting van de ozonlaag.
• Hoge aanvoertemperaturen: tot 75 °C, dus geschikt voor bestaande radiatoren en oudere woningen.
• Goede prestaties bij kou: veel R290-modellen blijven effectief werken bij strenge vorst.
• Toekomstbestendig: geen risico dat je koudemiddel over een paar jaar in de ban gaat, en geen dure of verboden reparaties met uitgefaseerd F-gas.

• Het rendement zakt bij hoge temperaturen: ook R290 draait het zuinigst bij een lage aanvoertemperatuur – de 75 °C is een mogelijkheid, geen gratis lunch.
• De installatie luistert nauw: door de brandbaarheid gelden er plaatsingsregels, zoals afstand tot ramen, deuren en ventilatieopeningen – dat vraagt een vakkundige installateur.
• Het is nog een groeiende markt: er zijn inmiddels veel R290-modellen, maar het aanbod en het aantal gecertificeerde monteurs zijn nog volop in ontwikkeling.

Ja. De ISDE-subsidie in 2026 hangt af van onder andere het energielabel, de capaciteit en de SCOP van de warmtepomp – niet van het koudemiddel. ISDE staat voor Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing: de landelijke regeling die je een deel van de aanschafkosten teruggeeft.

SCOP staat voor Seasonal Coefficient of Performance, oftewel het seizoensrendement: hoe efficiënt de warmtepomp het hele jaar door werkt. Hoe hoger de SCOP, hoe minder stroom het toestel verbruikt – en dat scheelt je dus geld.

R290-modellen scoren op efficiëntie vaak uitstekend. De subsidie is voor deze toestellen dus doorgaans gewoon beschikbaar. De exacte bedragen verschillen per model en capaciteit. Kijk voor de actuele staffel altijd op de ISDE-apparatenlijst van de RVO, de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland die de subsidie uitvoert.

Koop je nu een warmtepomp, dan kies je voor 15 tot 20 jaar gebruik. In dat licht is R290 de logische keuze: klimaatvriendelijk en technisch sterk voor de Nederlandse woningvoorraad. Bovendien loop je niet het risico dat je koudemiddel over een paar jaar wordt uitgefaseerd. Voor de meeste huiseigenaren die zich nu oriënteren, zou ik R290 serieus meewegen.

Maar laat je niet wijsmaken dat het een wondermiddel is dat isolatie overbodig maakt. De beste combinatie blijft: een goed geïsoleerde woning, een zo laag mogelijke aanvoertemperatuur en een warmtepomp met een modern koudemiddel als R290. Dan haal je én comfort én het laagste verbruik.

Twijfel je of een warmtepomp bij jouw woning past, en of R290 in jouw situatie de juiste keuze is? Doe dan de keuzehulp. Ik kijk met je mee op basis van je woning, je afgiftesysteem en je wensen. Gratis, onafhankelijk van fabrikanten en merken, en zonder verplichting.