R290 (propaan) warmtepomp: waarom bijna elke nieuwe warmtepomp erop overstapt

Het koudemiddel is de stof die in een warmtepomp de warmte uit de buitenlucht opneemt en weer afgeeft aan het cv-water in je huis. R290 is de technische aanduiding voor propaan — hetzelfde gas dat je kent van de camping of de barbecue. In een warmtepomp wordt het niet verbrand, maar rondgepompt in een gesloten circuit als koudemiddel.

Jarenlang gebruikten warmtepompen synthetische koudemiddelen zoals R410A en R32. Die werken prima, maar hebben één groot nadeel: als er iets van ontsnapt, is de klimaatimpact fors. Dat wordt uitgedrukt in de GWP (Global Warming Potential), waarbij CO₂ een waarde van 1 heeft. R410A zit rond de 2.088 en R32 rond de 675. R290 heeft een GWP van slechts 3. Vrijwel verwaarloosbaar dus.

Er spelen twee dingen tegelijk, en die versterken elkaar.

De Europese regelgeving. De herziene F-gassenverordening (EU 2024/573) knijpt het gebruik van synthetische koudemiddelen steeds verder af. Concreet: vanaf 2027 mogen nieuwe split-warmtepompen tot 12 kW geen koudemiddel meer bevatten met een GWP boven de 150. R32 valt daar ruim boven en gaat dus in de ban voor nieuwe systemen. R290, met zijn GWP van 3, valt er ruim onder. Fabrikanten die toekomstbestendig willen bouwen, hebben eigenlijk geen keus.

De techniek zelf. En dit is voor jou als huiseigenaar het interessantste deel: R290 kan efficiënt hogere watertemperaturen leveren. Waar een R32-warmtepomp meestal tot 60–65 °C komt voordat het rendement flink terugloopt, haalt R290 comfortabel aanvoertemperaturen tot 75 °C — bij sommige modellen zelfs bij strenge vorst tot -15 à -25 °C buiten.

Dit is precies waar het voor Nederland spannend wordt. Onze woningvoorraad bestaat voor een groot deel uit bestaande bouw met gewone radiatoren, die vaak water van 65 tot 75 °C nodig hebben om een kamer warm te krijgen.

Bij oudere warmtepompen was dat een probleem: die presteerden het beste bij lage aanvoertemperaturen (vloerverwarming, 35–45 °C), en om een woning met bestaande radiatoren te verwarmen moest je vaak eerst fors isoleren of grotere radiatoren plaatsen. Met R290 kan dat obstakel kleiner worden. Omdat het koudemiddel efficiënt hoge temperaturen haalt, kun je een R290-warmtepomp vaker rechtstreeks op je bestaande radiatoren aansluiten, zonder ingrijpende verbouwing vooraf.

Ik wil hier wel meteen eerlijk bij zijn, want dit wordt in reclames graag rooskleuriger voorgesteld dan het is: hoge aanvoertemperaturen kosten altijd rendement. Ook bij R290 geldt dat je warmtepomp zuiniger draait naarmate de aanvoertemperatuur lager ligt. R290 verlegt de grens van wat haalbaar is, maar het maakt isoleren niet zinloos. Een goed geïsoleerde woning met een R290-warmtepomp op 45 °C is nog altijd zuiniger dan een matig geïsoleerde woning die 70 °C nodig heeft. R290 geeft je meer speelruimte — het is geen excuus om isolatie over te slaan.

Klopt, en dat is een terechte vraag. Propaan is een brandbaar gas, en dat maakt sommige mensen kopschuw. De manier waarop fabrikanten dat oplossen, is met een monoblock-ontwerp.

Bij een monoblock zit het volledige koudemiddelcircuit in de buitenunit. Er lopen geen leidingen met propaan je huis in en uit — alleen cv-water. Het propaan blijft dus buiten, in een gesloten circuit dat in de fabriek is gevuld en afgesloten. Daardoor komt er in normaal gebruik geen brandbaar koudemiddel in je woning, en hoeft ook de installateur niet zelf met propaan te werken. De hoeveelheid propaan in zo'n unit is bovendien klein en aan strikte normen gebonden.

Voor buitenopstelling gelden ruimere grenzen dan voor binnenopstelling, precies omdat het risico buiten kleiner is. In de praktijk is een goed geïnstalleerde R290-monoblock een veilig systeem — mits het door een vakkundige, gecertificeerde installateur wordt geplaatst.

Dat laatste is belangrijker geworden. Sinds 29 september 2025 geldt er in Nederland een certificeringsplicht voor monteurs die met koudemiddelen werken, óók met natuurlijke koudemiddelen zoals propaan. Er liep een overgangsregeling waarin het bestaande F-gassen/B1-certificaat voldeed, waarna het overgaat in een nieuw Europees stelsel van persoonscertificaten. Kies dus altijd een installateur die aantoonbaar bevoegd is om met R290 te werken.

Zeer lage klimaatimpact: GWP van 3, tegenover honderden tot duizenden voor synthetische koudemiddelen. Geen PFAS, tast de ozonlaag niet aan.

Hoge aanvoertemperaturen: tot 75 °C, waardoor het geschikt is voor bestaande radiatoren en oudere woningen.

Goede prestaties bij kou: veel R290-modellen blijven effectief werken bij strenge vorst.

Toekomstbestendig: geen risico dat je koudemiddel over een paar jaar in de ban gaat, en geen dure of verboden reparaties met uitgefaseerd F-gas.

Rendement zakt bij hoge temperaturen: net als elke warmtepomp draait R290 het zuinigst bij lage aanvoertemperaturen. De 75 °C is een mogelijkheid, geen gratis lunch.

Installatie luistert nauwer: door de brandbaarheid gelden er regels voor plaatsing (afstand tot ramen, deuren, ventilatieopeningen). Dat vraagt een installateur die het goed doet.

Nog een groeiende markt: er zijn inmiddels veel R290-modellen, maar het aanbod en het aantal gecertificeerde monteurs is nog volop in ontwikkeling.

Ja. De ISDE-subsidie in 2026 wordt bepaald door onder andere het energielabel, de capaciteit en de SCOP (het seizoensrendement) van de warmtepomp — niet door welk koudemiddel erin zit. R290-modellen scoren op efficiëntie vaak uitstekend, dus de subsidie is voor deze toestellen doorgaans onverkort beschikbaar. De exacte bedragen verschillen per model en capaciteit; kijk voor de actuele staffel altijd op de ISDE-apparatenlijst van RVO.

Als je nu een warmtepomp koopt, kies je voor 15 tot 20 jaar gebruik. In dat licht is R290 de logische keuze: het is klimaatvriendelijk, technisch sterk voor de Nederlandse woningvoorraad, en het loopt niet het risico dat je koudemiddel over een paar jaar wordt uitgefaseerd. Voor de meeste huiseigenaren die vandaag oriënteren, zou ik R290 serieus meewegen.

Maar laat je niet wijsmaken dat het een wondermiddel is dat isolatie overbodig maakt. De beste combinatie blijft: een goed geïsoleerde woning, een zo laag mogelijke aanvoertemperatuur, en een warmtepomp met een modern koudemiddel als R290. Dan haal je én comfort én het laagste verbruik.

Twijfel je of een warmtepomp bij jouw woning past, en of R290 in jouw situatie de juiste keuze is? Doe de keuzehulp — dan kijk ik met je mee op basis van je woning, je afgiftesysteem en je wensen. Gratis, onafhankelijk van fabrikanten en merken, en zonder verplichting.