Is een Warmtepomp Geschikt voor Mijn Woning? De Complete Checklist

Welke warmtepomp bij je past, hangt vooral af van vier dingen:

• hoe goed je huis is geïsoleerd
• welk afgiftesysteem je hebt: radiatoren of vloerverwarming
• het bouwjaar van je woning
• je doel: gas besparen of helemaal van het gas af

De allereerste afweging, en eigenlijk de enige die je vooraf hoeft te maken, is hybride versus volledig.

Een hybride warmtepomp werkt samen met je bestaande cv-ketel. De warmtepomp doet het grootste deel van het werk; de ketel springt bij op de koudste dagen. Hij is goedkoper in aanschaf, werkt ook in minder goed geïsoleerde huizen en bespaart al snel 30 tot 50% op je gasverbruik. Een logische tussenstap als je nog niet klaar bent om volledig van het gas te gaan.

Een volledige (all-electric) warmtepomp vervangt je ketel helemaal: je gaat van het gas af. De investering is hoger en je woning moet het aankunnen. Dat vraagt goede isolatie en bij voorkeur warmteafgifte op lage temperatuur. Dit is wel de toekomstbestendige keuze.

Twijfel je tussen beide? Dan is de isolatie van je huis meestal doorslaggevend. Precies dat punt loop je in de checklist hieronder na.

Het bouwjaar van je woning zegt vaak iets over de standaard isolatie en het type verwarmingssysteem. Woningen van vóór de jaren 70 hebben doorgaans minder isolatie en kleinere radiatoren. Woningen vanaf de jaren 90, en zeker nieuwbouw, zijn vaak al goed geïsoleerd en hebben soms al vloerverwarming.

Dit betekent niet dat een oudere woning ongeschikt is. Voor oudere woningen is een hybride warmtepomp vaak een logischere eerste stap. Nieuwere woningen zijn vaak direct geschikt voor een volledig elektrische warmtepomp.

Isolatie is misschien wel de belangrijkste factor. Heeft je woning dubbel glas, dakisolatie, vloerisolatie en spouwmuurisolatie? Dan is de kans groot dat een volledig elektrische warmtepomp goed werkt, omdat je woning de warmte goed vasthoudt.

Is je woning nog niet (volledig) geïsoleerd? Dan raad ik vaak aan om eerst de meest voor de hand liggende isolatiemaatregelen te nemen. Denk aan dakisolatie of het vervangen van enkel glas. Stap daarna pas over op een volledig elektrische warmtepomp.

Een hybride warmtepomp kan in de tussentijd al wel voor een flinke besparing zorgen. Daarvoor is isolatie geen vereiste.

Volledig elektrische warmtepompen werken het meest efficiënt met een lage aanvoertemperatuur. Ze passen dus het best bij (deels) vloerverwarming of grote radiatoren die op lage temperatuur genoeg warmte afgeven.

Heb je nog kleine, oude radiatoren uit de jaren 60 of 70? Dan geven die bij de lagere temperaturen van een volledig elektrische warmtepomp soms onvoldoende warmte af.

Dat hoeft je niet tegen te houden. Vaak volstaat het om een aantal radiatoren te vervangen door grotere exemplaren; de installateur neemt dat mee in de offerte. Een alternatief is een hybride warmtepomp, die ook bij hogere temperaturen goed werkt.

Bij een tussenwoning of appartement is er vaak beperkte ruimte voor een buitenunit. Dat is bijna altijd op te lossen: denk aan plaatsing in de tuin, op een balkon of zelfs op een plat dak. Bij een vrijstaande woning of een woning met veel grond kun je bovendien een bodem-water warmtepomp overwegen, met een bodemlus in de tuin.

Bij appartementen in een gestapeld gebouw, bijvoorbeeld een flat, ligt de situatie vaak anders. Een individuele warmtepomp is daar niet altijd mogelijk of wenselijk. Soms regelen bewoners de verduurzaming collectief via de VvE.

VvE staat voor Vereniging van Eigenaren. Voor aanpassingen aan zo'n gebouw, zoals een buitenunit, heb je toestemming van de VvE nodig. Bespreek je plannen daarom eerst gezamenlijk met de VvE.

Een warmtepomp gebruikt meer stroom dan een cv-ketel. Niet elke meterkast heeft daar standaard voldoende capaciteit voor. Vooral bij oudere woningen met een verouderde meterkast kan een extra groep nodig zijn.

Een elektricien lost dit meestal eenvoudig op. Het is wel een kostenpost om in je begroting mee te nemen. Een goede installateur controleert dit standaard tijdens de opname.

Tot slot telt je huidige energieverbruik mee voor het juiste vermogen van de warmtepomp. Een installateur kijkt daarvoor naar je gasverbruik van de afgelopen jaren, het aantal te verwarmen vierkante meters en het aantal bewoners.

Een te kleine warmtepomp levert op koude dagen niet genoeg warmte. Een te grote warmtepomp is onnodig duur in aanschaf en kan minder efficiënt werken. Daarom is een goede opname door een installateur zo belangrijk.

Binnen de hoofdkeuze hybride of volledig zijn er een paar technische varianten.

Een lucht-water warmtepomp is de meest gekozen variant voor woningen. Hij haalt warmte uit de buitenlucht en geeft die af aan je cv-water voor radiatoren of vloerverwarming, én aan je warm water. Dit type is zowel hybride als volledig leverbaar. Voor de meeste bestaande woningen komt de keuze hierop neer.

Een lucht-lucht warmtepomp verwarmt (en koelt) de lucht rechtstreeks, zoals een airco. Dat is handig voor losse ruimtes. Hij regelt je warm water niet en is daardoor zelden de complete oplossing voor een heel huis.

Een bodem-water warmtepomp haalt warmte uit de grond via een boring. Dat is zeer efficiënt en stil, maar duur in aanleg. Je hebt er ruimte en vaak een vergunning voor nodig. Dit type is vooral interessant bij nieuwbouw of een ingrijpende verbouwing.

Het juiste vermogen en de efficiëntie zijn belangrijk. Die efficiëntie heet de SCOP, voluit Seasonal Coefficient of Performance: hoeveel warmte je over een heel jaar per eenheid stroom krijgt. Hoe hoger de SCOP, hoe minder stroom de warmtepomp verbruikt en hoe lager je stroomkosten.

Het berekenen daarvan is werk voor je installateur, op basis van een goede warmteberekening. Laat je geen te zware pomp aansmeren: een te groot vermogen is duurder en niet per se beter. Een eerlijke installateur rekent dit netjes voor je uit.

Bepaal eerst je doel: gas besparen (hybride) of van het gas af (volledig). Kijk daarna naar je isolatie en je afgiftesysteem. Die bepalen of volledig nu al kan, of dat hybride voorlopig verstandiger is. Kies binnen die richting meestal een lucht-water warmtepomp en laat het exacte vermogen door een installateur berekenen.

Wil je niet zelf puzzelen? Mijn keuzehulp doet het in een paar vragen voor je. Je ziet welk type bij je woning past, met een indicatie van de kosten en de terugverdientijd. Daarna koppel ik je, als je dat wilt, aan een gecertificeerde installateur – onafhankelijk van fabrikanten en merken, en gratis voor jou.

Voor vrijwel elke woning bestaat een passende warmtepompoplossing. De vraag is niet zozeer óf, maar wélk type past.

Bouwjaar, isolatie, het type radiatoren, je woningtype en de capaciteit van je meterkast bepalen samen het beste type. Ze bepalen ook welke bijkomende werkzaamheden eventueel nodig zijn.

Loop je deze checklist door en blijf je toch met vragen zitten? Vul dan de gratis keuzehulp in. Je ontvangt binnen een paar minuten een persoonlijke indicatie, afgestemd op jouw woning.